De kunst
Chinese acrobatische acts
Borden laten draaien, door hoepels duiken, contortionisme, de Chinese paal, eenwielers met kommen, de diabolo en de leeuwendans: wat elke vaardigheid inhoudt en waar ze vandaan komt.
Boek het acrobatiekuur ↗Kort antwoord
Chinese gezelschappen putten uit een gedeeld repertoire van vaardigheden, vele eeuwen oud: borden laten draaien, door hoepels duiken, contortionisme, de Chinese paal, eenwieleren met kommen, de diabolo en de acrobatische leeuwendans. Elke avond wordt een selectie gebracht, en de volgorde wisselt, dus dit is een gids voor de kunstvorm rather dan een programma.
Een gedeeld repertoire
Wikipedia omschrijft Chinese variété als een breed scala aan acrobatische acts, balansnummers en andere demonstraties van fysieke behendigheid, traditioneel uitgevoerd door een gezelschap. De lijst met standaardnummers omvat koorddansen, contortionisme, meerdere borden tegelijk laten draaien, eenwieleren met kommenbalans, balanceren terwijl men de Chinese yo-yo bespeelt en de leeuwendans op rollende bollen. Een gezelschap bouwt zijn voorstelling op uit deze nummers en voegt eigen enscenering en muziek toe. Hieronder staan de vaardigheden die u het meest zult herkennen.
Borden laten draaien
Borden tollen op de punten van stokjes, vaak meerdere in elke hand, terwijl de artiest buigt, knielt of balanceert. Wikipedia merkt op dat het borden draaien berust op het gyroscopische effect, zoals bij een tol, dat het al minstens sinds de 3e eeuw bestaat en waarschijnlijk in China is ontstaan, en dat veel Chinese gezelschappen het combineren met contortionisme of andere acrobatische vaardigheden.
Door hoepels duiken
Artiesten rennen op een stapel hoepels af en duiken erdoorheen, soms door een hoepel die hoog boven de andere is opgehangen. Rondreizende gezelschappen nemen het vaak op in hun programma: China Daily vermeldt het, samen met doekenacrobatiek, among de nummers die een gezelschap uit Shandong in Zuid-Korea een daverend applaus bezorgden, en merkt op dat de acrobatiek van het thuisdistrict van dat gezelschap nationaal immaterieel cultureel erfgoed is.
Contortionisme
Contortionisten vouwen, buigen en balanceeren in vormen die onmogelijk lijken. Wikipedia zegt dat contortionisme in de Chinese traditie doorgaans wordt uitgevoerd als een acrobatische prestatie bedoeld om het publiek te verbazen, en dat Chinese historische bronnen het vroege contortionisme plaatsen in de Westelijke Zhou-dynastie, waarbij de kunst tot bloei kwam onder de Sui. Let op hoe stilte deel wordt van het nummer: de moeilijkste vormen worden vaak het langst vastgehouden.
De Chinese paal
Artiesten klimmen, glijden naar beneden en houden poses vast op hoge verticale palen, die volgens Wikipedia tussen 3 en 9 meter hoog zijn. Sommige palen hebben een buitenhuls die op lagers draait, zodat de artiest kan tollen. De beroemdste truc is de vlag, waarbij de artiest het lichaam met de handen recht uit de paal houdt — een beweging die een zeer sterke bovenlichaamkracht vereist.
Eenwielers en kommen
Een van de meest herkenbare Chinese acts combineert een hoge eenwieler met een stapel kommen. Rijders houden hun evenwicht op het enkele wiel terwijl ze kommen omhoogwerpen die in een stapel op hun hoofd landen. Wikipedia noemt eenwieleren en kommen balanceren onder de standaardacts van de Chinese variétékunst. Het is net zozeer een test van ritme als van evenwicht, en ensembles voeren het vaak in formatie uit.
De diabolo
De Chinese jojo draait op een touwtje tussen twee stokken en kan worden opgegooid, opgevangen en doorgegeven. Volgens Wikipedia dateert de vroegste vermelding uit de late Ming-dynastie, in de Wanli-periode, en werd het in het Westen voor het eerst beschreven door een missionaris in Peking in 1792. Een van de Chinese namen, kongzhu, betekent hemelbamboe. Balanceren tijdens het spelen met de Chinese jojo is een van de standaardacts van de kunst.
Leeuwendans
Twee artiesten delen één leeuw, de een bedient de kop en de ander de staart. Wikipedia onderscheidt de Noordelijke en Zuidelijke leeuw en merkt op dat de vechtkunststijl van de dans gericht is op acrobatiek, met stunts zoals lifts en balansacts op een getrapt platform of een reusachtige bal. Sommige fundamentele bewegingen komen uit de Chinese vechtkunsten, en de dans wordt doorgaans uitgevoerd op trommels, gongs en cimbalen.
Goed kijken
Leun achterover en volg de opbouw. Acts beginnen meestal eenvoudig en voegen moeilijkheid toe: nog een bord, nog een hoepel, nog een artiest erbovenop. De spanning is bewust, en het mooiste moment is vaak de laatste toevoeging. Applaus tussen de trucs is normaal. En onthoud dat het gezelschap zelf kiest wat het opvoert, dus geniet van wat verschijnt in plaats van te wachten op een bepaald nummer.
Veelgestelde vragen
Zal de show al deze acts bevatten?
Niet noodzakelijk. Gezelschappen kiezen een selectie en passen die in de loop der tijd aan; beschouw dit als een gids voor de kunstvorm.
Zijn er dieren?
Chinese variété is iets anders dan het westerse circus met clowns en grote dieren, aldus Wikipedia.
Is de leeuwendans acrobatisch?
In zijn vechtkunststijl wel: tillen en balanceren op getrapte platforms of een reusachtige bal.
Bronnen