Historia
Krótka historia tej sztuki
Od pokazów estradowych z czasów dynastii Qin i Han, przez dworskie widowiska za Tangów, sceny z czasów Mingów, po dzisiejsze trupy prowincjonalne — z przystankiem w Wuqiao.
Zarezerwuj godzinę akrobacji ↗Szybka odpowiedź
Chińska akrobatyka liczy sobie ponad dwa tysiące lat. Wikipedia wywodzi pokazy estradowe od dynastii Qin lub wcześniejszych czasów, opisuje wystawne widowiska dworskie za Hanów i Tangów oraz zauważa, że pod koniec dynastii Ming artyści przenieśli się z ulicy na scenę. Po 1949 roku w całych Chinach powstały trupy prowincjonalne, a w latach 90. numery po raz pierwszy zaczęto łączyć w kompletne przedstawienia tematyczne.
Początki za Qin i Han
Według Wikipedii widowiska rozrywkowe istniały już za dynastii Qin, w latach 221–207 p.n.e., a być może nawet wcześniej. Za Qin i Han wśród zwykłych ludzi popularna była forma zwana juedi lub baixi. Juedi zaczynało się jako mężczyźni w rogach, którzy niczym byki nacierali na siebie, z czasem stało się ogólnym określeniem rozrywki łączącej sztukę iluzji, akrobatykę, zapasy, muzykę, taniec, sztuki walki, jazdę konną i żonglerkę.
Poeta na dworze
Za Wschodniego Han uczony Zhang Heng jako jeden z pierwszych opisał pokazy akrobatyczne o tematyce widowiskowej w pałacach królewskich w swojej „Odzie do Zachodniej Stolicy” — podaje Wikipedia. Pisał o połykaniu noży i pluciu ogniem, o stworzeniach przemieniających się w inne, a także o dzieciach wykonujących akrobacje na wysokich słupach. Wikipedia dodaje, że cesarz Wu z dynastii Han zorganizował w 108 r. p.n.e. wielki pokaz akrobatyczny dla zagranicznych gości.
Dwór Tangów i dachówki Songów
Za Tangów, w latach 618–907, występy stały się bardziej wyrafinowane, a sztuka cieszyła się popularnością na dworze cesarskim. Artykuł „Acrobatics” w Wikipedii dodaje, że akrobatyka była częścią wiejskich świąt zbiorów w Chinach. Później sztuka straciła względy na dworze i wróciła na ulice. Za Songów widowiska rozrywkowe można było oglądać w ośrodkach rozrywki zwanych wazi — słowo to oznacza dachówki.
Z ulicy na scenę
Pod koniec dynastii Ming artyści zeszli z ulicy i zaczęli występować na scenie — podaje Wikipedia — a u schyłku Qing sztuka odzyskała popularność na dworze cesarskim. Od tamtej pory pozostaje popularna. Do tego okresu należy także diabolo, czyli chińskie jo-jo: jego najwcześniejsza pisemna wzmianka pochodzi z późnego Ming.
Wuqiao, kolebka akrobatyki
Hrabstwo Wuqiao w południowo-wschodnim Hebei zajmuje szczególne miejsce w tej historii. Według Wikipedii odkryte tam w 1958 roku malowidła grobowe z dynastii Wei Wschodniej przedstawiają stanie na rękach, kręcenie talerzami i jazdę konną, a akrobatyka z Wuqiao zyskała rozgłos, gdy Yuanowie przenieśli stolicę do Pekinu. Artyści z Wuqiao dołączali do trup na terenie całych Chin i za granicą, a premier Zhou Enlai nazwał to hrabstwo domem chińskiej akrobatyki.
Po 1949 roku
Od założenia Chińskiej Republiki Ludowej w 1949 roku, jak podaje Wikipedia, sztuka ta zyskała nowy szacunek. W prowincjach, regionach autonomicznych i miastach wydzielonych tworzono trupy, powstawały teatry poświęcone sztukom estradowym, a niektóre zespoły zdobyły światową sławę, grając przy pełnych salach w kraju i podczas zagranicznych tournée. Trupa występująca w godzinowym spektaklu w Dongcheng pochodzi z Suining, miasta we wschodnim Syczuanie.
Spektakl tematyczny
Dopiero w latach 90. XX wieku, jak zauważa Wikipedia, sztuka ta została opakowana w pełny spektakl tematyczny; przełomowym przedstawieniem była produkcja „Złoty wiatr południowego zachodu" z 1994 roku. Wcześniejsze wieczory łączyły osobne numery; spektakl tematyczny otacza je jednym tytułem i jedną produkcją. Godzinne przedstawienie w Dongcheng podąża tym modelem, z tytułem i tożsamością trupy, zachowując dawne dyscypliny jako swój rdzeń.
Co to oznacza dla Twojego wieczoru
Znajomość historii zmienia sposób patrzenia. Talerze, obręcze i tyczki nie są współczesnymi wynalazkami wystrojonymi dla turystów, lecz umiejętnościami o udokumentowanej tradycji sięgającej dynastii Han, przez wieki doskonalonymi na dworze i na ulicy. Gdy numer kończy się balansem, który zdaje się o krok wykraczać poza granice możliwego, oglądasz bardzo starą ideę: że sama umiejętność jest widowiskiem.
Najczęściej zadawane pytania
Jak dawna jest chińska akrobatyka?
Wikipedia wywodzi widowiska estradowe od dynastii Qin, 221–207 p.n.e., a być może nawet wcześniej.
Czym jest Wuqiao?
Hrabstwo w Hebei, które premier Zhou Enlai nazwał domem chińskiej akrobatyki; jego artyści występują w trupach na terenie całych Chin i za granicą.
Kiedy rozpoczęły się pokazy tematyczne?
W latach 90.; Wikipedia przypisuje pionierską rolę pokazowi Golden Wind of the Southwest z 1994 roku.
Źródła